Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Ślubowanie od nowych rzeczników przyjęła Prezes Urzędu Patentowego RP dr Alicja Adamczak. Obecnie na listę rzeczników patentowych wpisanych jest 913 osób. Uroczystość odbyła się w dniu 20 grudnia 2011 roku.

Rzecznik patentowy to inżynier lub prawnik świadczący pomoc prawną podmiotom gospodarczym, jednostkom organizacyjnym oraz osobom fizycznym w sprawach własności przemysłowej. Zasady wykonywania zawodu rzecznika patentowego określa ustawa o rzecznikach patentowych z dnia 11 kwietnia 2001. Mówi ona o zasadach i warunkach wykonywania zawodu, jak również określa organizację i zakres działania samorządu rzeczników patentowych, reguluje świadczenie pomocy w sprawach własności przemysłowej, a także wskazuje wszystkie formy wykonywania zawodu. Drugą ważną ustawą poświęconą temu zawodowi prawniczemu jest Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000, które ustala zakres umocowań rzecznika patentowego w postępowaniu przed Urzędem Patentowym RP. Zawód rzecznika patentowego, podobnie jak zawód adwokata i radcy prawnego, jest wolnym zawodem oraz należy do zawodów zaufania publicznego.

Od rzecznika patentowego wymaga się dużej wiedzy - zarówno prawniczej, jak i specjalistycznej wiedzy technicznej. Zawód ten łączy się z koniecznością śledzenia nowinek technicznych. Zważywszy na bardzo szybki rozwój techniki, w tym przede wszystkim takich jej dziedzin, jak elektronika, automatyka, robotyka, czy też inżynieria chemiczna, rzecznik patentowy musi bardzo dużo czasu poświęcać na samokształcenie. Występuje on w roli doradcy i powiernika twórców wynalazków o nierzadko bardzo wysokiej wartości ekonomicznej, co wskazuje na konieczne cechy jakimi powinien się wykazywać rzecznik patentowy, wśród których należy z pewnością wymienić szczególną poufność, rzetelność i uczciwość.

Niezbędne warunki dla wykonywania zawodu rzecznika patentowego zostały zawarte w ustawie o rzecznikach patentowych. Prawo wykonywania zawodu rzecznika patentowego nabywa się po złożeniu ślubowania, z dniem dokonania wpisu na listę rzeczników patentowych, którą prowadzi Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej. Na listę może być wpisana osoba, która:

• ukończyła magisterskie studia wyższe o kierunku przydatnym do wykonywania zawodu rzecznika patentowego, w szczególności techniczne lub prawnicze;
• odbyła aplikację rzecznikowską na warunkach określonych w ustawie;
• złożyła egzamin kwalifikacyjny przed Komisją Egzaminacyjną.
  
  

Wśród wymogów ustawa wymienia ponadto: pełną zdolność do czynności prawnych i korzystanie z pełni praw publicznych, nieskazitelny charakter osoby, która także swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu. Wymagane jest również obywatelstwo polskie, z zastrzeżeniem że przedmiotowy przepis nie narusza postanowień umów międzynarodowych, których stroną jest Polska. W sytuacji, gdy umowy międzynarodowe przewidują możliwość ubiegania się o wpis na listę osób posiadających inne niż polskie obywatelstwo, muszą być spełnione wszystkie pozostałe warunki ustawowe. Ponadto osoba ta musi wykazać, że włada językiem polskim w mowie i piśmie i to w stopniu niezbędnym do prawidłowego wykonywania zawodu rzecznika patentowego.

W drodze uchwały Krajowej Rady Rzeczników Patentowych istnieje możliwość uzyskania zwolnienia w całości lub odpowiedniej części z aplikacji rzecznikowskiej. O zwolnienie może ubiegać się osoba, która wykaże, że posiada określoną wiedzę lub praktykę w sprawach własności przemysłowej przydatną dla wykonywania zawodu rzecznika patentowego.

Aby zagwarantować należytą ochronę podmiotów prawnych dochodzących swych praw w nierzadko bardzo skomplikowanych sprawach własności przemysłowej, ustawodawca wprowadził zasadę względnego przymusu rzecznikowskiego. Mówi ona, iż w postępowaniu przed Urzędem Patentowym RP w sprawach związanych z dokonywaniem i rozpatrywaniem zgłoszeń oraz utrzymywaniem ochrony wynalazków, wzorów użytkowych, a także przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych, w odniesieniu do postępowania zgłoszeniowego i rejestrowego, pełnomocnikiem strony może być tylko rzecznik patentowy. Poza zakresem tej wyłączności pozostaje postępowanie sporne przed Urzędem Patentowym oraz postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - w przypadku złożenia skargi na orzeczenie Urzędu Patentowego. W takich postępowaniach strona może być reprezentowana także przez adwokata i radcę prawnego.

Strony mogą występować w Urzędzie Patentowym bądź osobiście, bądź przez pełnomocników. Pełnomocnikami mogą być osoby mieszkające w Polsce, z wyższym, zwłaszcza technicznym wykształceniem, wpisane przez Urząd na listę pełnomocników.